Info Yatırım helal mi?

Bir standart lot EUR/JPY round-turn işleminin gerçek maliyeti 1.8-2.2 pip spread bandında, yani açılış ve kapanışta toplam 180-220 USD arası bir işlem maliyeti demek. Bu rakamın içinde riba, garar veya meysir unsuru var mı? Belirleyici kalem nakit bakiyeye uygulanan gecelik faiz, ve bu tam olarak İslami hesap tartışmasının merkezinde duruyor.

Info Yatırım, SPK lisanslı bir aracı kurum ve BIST üyesi. 1994'ten bu yana faaliyet gösteriyor. Ancak helal uyumluluk tek başına lisansla gelmiyor; swap-free hesap seçeneğinin sunulup sunulmadığı, pozisyonların kaç gün taşındığı ve komisyon yapısının nasıl kurgulandığı belirleyici.

Swap nedir tam olarak

Gecelik swap, iki para birimi arasındaki faiz farkının pozisyonunuza yansıtılmasıdır. EUR/JPY'de long kaldığınızda, teorik olarak EUR mevduat faizi alıp USD borçlanıyorsunuz. Aracı kurum bu farkı günlük olarak hesabınıza borç veya alacak yazar. TRT 00:00 civarında işleyen bu kalem, riba tartışmasının teknik çekirdeği.

Türkiye'de bu konu somut bir talep yaratmış durumda. Nüfusun çoğunluğunun Müslüman olduğu bir pazarda swap-free hesap standart bir özellik haline gelmiş. SPK lisanslı ve offshore kurumların büyük kısmı Şeriat uyumlu varyant sunuyor. Talep özellikle gece boyunca pozisyon taşıyan muhafazakar retail yatırımcıda yoğunlaşıyor.

Mekanik şöyle işliyor: swap-free hesapta gecelik faiz tahakkuku durdurulur. Buna karşılık iki alternatif uygulama var. Birincisi, kurum swap yerine sabit bir günlük "yönetim ücreti" alır. İkincisi, spread'e gizli bir marj eklenir ve maliyet işlem anında tahsil edilir. İkisi de riba değil, ama ikisi de bedava değil. İkinci yöntem aslında daha pahalıya gelebilir çünkü maliyeti işlem başına ödüyorsunuz, pozisyon taşımadığınız günlerde bile.

Info Yatırım'da hesap yapısı

Info Yatırım hesapları standart yatırım hesabı tipinde açılıyor. Kurum SPK gözetiminde ve BIST üyesi. Kaldıraçlı FX tarafında azami kaldıraç 1:10, minimum teminat şartı 50.000 TL. Yerel para birimi TRY, para giriş çıkışı EFT/havale üzerinden banka transferi ile yapılıyor.

Tabloda görünmeyen kalem swap-free seçeneğinin durumu. Bu inceleme sırasında doğrulanmadı. Yani hesabınızda gecelik faiz işleyip işlemeyeceğini sözleşme imzalamadan önce yazılı olarak sormanız gerekiyor. Sözlü bilgi yeterli değil; müşteri temsilcisinin verdiği cevabı e-posta ile teyit ettirin ki elinizde kayıt kalsın.

Faizsiz ticaretin gerçek maliyeti

Overnight maliyet sıfırlanınca taşıma stratejileri mantıklı görünür. Ama toplam maliyet masaya yatırıldığında denklem değişiyor. Aşağıdaki karşılaştırma bir haftalık taşıma senaryosunda üç farklı maliyet modelini yan yana koyuyor. Rakamlar standart 1.0 lot EUR/JPY pozisyonu varsayımıyla, Info Yatırım'ın yayınlanan 1.8-2.2 pip spread bandı üzerinden kurgulandı.

Nüans şurada: swap-free, faizi sıfırlamak değil; faizi farklı bir kaleme taşımak. Sabit ücret modelinde maliyet öngörülebilir hale gelir, bu bir avantaj. Spread marjı modelinde ise maliyet işlem anında gizlenir ve pozisyonu bir dakika tutsanız da ödersiniz. Uzun vadeli taşıyıcı pozisyonlar için sabit ücret modeli genelde daha ucuz. Gün içi işlem yapan bir trader için swap-free hiçbir fark yaratmaz, çünkü zaten gece taşımıyor.

Türkiye'de düzenleyici çerçeve

Türkiye'de retail FX ve CFD işlemleri yalnızca SPK lisanslı yerel aracı kurumlar üzerinden yasal. Sermaye Piyasası Kurulu, 1982'de kurulan ve menkul kıymetler, türevler ile retail FX/CFD üzerinde doğrudan yetkili otorite. Lisanslı kurumların listesi spk.gov.tr'nin "Kurumlar" bölümünde yer alıyor.

Kaldıraç tarafında bir sınır var: retail kaldıraç 2017'de 1:400'den 1:10'a indirildi ve minimum hesap bakiyesi olarak 50.000 TL şartı getirildi. Bu kural inceleme tarihi itibarıyla yürürlükte. Denizaşırı kurumlar 1:400-1:500 kaldıraç reklamı yapıyor, ancak Türkiye mukimi için bu kurumlar üzerinden işlem yapmak SPK çerçevesinde yasak. Kurul ayrıca bu tür sitelere erişimi engelliyor ve yatırımcı uyarıları yayınlıyor.

Yerel düzenleme çerçevesi sizi koruyor ama aynı zamanda hareket alanınızı daraltıyor. 1:10 tavanı, aynı büyüklükteki pozisyon için offshore bir hesapta ayıracağınız teminatın on katını ayırmanız gerektiği anlamına geliyor. Bu, riski artırmaz; azaltır ama sermaye verimliliğini düşürür. Düşük kaldıraç aşırı pozisyon almayı zaten engelliyor.

Sık karıştırılan iki kavram

Garar ve meysir, swap ile birlikte anılan ama farklı düzlemlere ait kavramlar. Ayrımı net yapmak gerekiyor çünkü aynı hesap yapısı ikisinde farklı sonuç doğuruyor.

• Garar: sözleşmedeki belirsizlik. CFD'lerde vade sonu ve teslimat olmadığı için bu itiraz genelde fiyatlama mekanizmasına değil, kaldıraçlı yapının şeffaflığına yönelik.
• Meysir: kumar niteliği. Yüksek kaldıraçta pozisyonun sermayenin tamamını tek harekette silmesi bu tartışmayı besliyor. 1:10 tavanı bu açıdan denklemi yumuşatıyor.
• Riba: nakit bakiyeye tahakkuk eden gecelik faiz. Swap-free hesap doğrudan bu kalemi hedefliyor.

Üçünü aynı sepete koymak yaygın bir hata. Bir kurum swap-free hesap sunuyor diye garar veya meysir itirazları otomatik olarak ortadan kalkmıyor. Aksine, uygulamanın şeffaflığı belirleyici. Ücretin adı, tutarı ve tahsil zamanı sözleşmede net yazılı mı? Yazılı değilse Şeriat uyumlu diye pazarlanan bir hesap, sadece farklı isimli bir maliyet kalemi olabilir.

Nelere bakmalı

İslami uyumluluk iddiasını değerlendirirken lisansın kendisi başlangıç noktası, bitiş değil. Bir kurumun bu konuda ne kadar ciddi olduğunu gösteren kriterler şunlar.

• Swap-free hesabın yazılı sözleşmede tanımlı olması ve ücretin adının açıkça belirtilmesi
• Gecelik maliyetin sabit ücret mi, spread marjı mı olduğunun net yazması
• Kurumun hangi düzenleyici otorite tarafından denetlendiğinin ve müşteri fonlarının ayrıştırılıp ayrıştırılmadığının belgelenmesi
• Şeriat uyumluluk iddiasının bağımsız bir danışma kurulu tarafından denetlenip denetlenmediği
• Komisyon ve spread yapısının işlem öncesi tam olarak hesaplanabiliyor olması
• Müşteri desteğinin sorulara yazılı ve süreli cevap vermesi

FCA, CySEC veya ASIC düzeyinde denetime tabi kurumlar genelde bu bilgileri daha düzenli yayınlıyor. Bu, söz konusu kurumların otomatik olarak helal olduğu anlamına gelmiyor; sadece iddialarını belgelemelerinin daha kolay olduğu anlamına geliyor. Belgesiz iddia, denetlenemeyen iddiadır.

Info Yatırım bu tabloda nerede duruyor

Kurumun güçlü tarafı yerel düzenleme ve geçmiş. 1994'ten bu yana faaliyet, SPK denetimi ve BIST üyeliği somut bir çerçeve çiziyor. Mevcut inceleme sırasında kuruma yönelik spesifik bir SPK yaptırımı doğrulanmadı. Platform tarafında MetaTrader 5 ve InfoTrade Pro ile FX, BIST hissesi ve VİOP türevlerine tek noktadan erişim var. TRY baz para birimi ve EFT/havale fonlama, kur çevrim maliyetini düşürüyor.

Zayıf taraf ise bilgi şeffaflığında. Swap-free seçeneğinin varlığı bu incelemede doğrulanmadı. Bu, seçeneğin olmadığı anlamına gelmiyor; sadece kamuya açık kaynaklarda teyit edilemediği anlamına geliyor. Aynı şekilde özsermaye ve VİOP komisyon oranlarının kesin rakamları ve promosyon koşulları da doğrulanmış değil. Bir helal uyumluluk değerlendirmesi yapmak isteyen okuyucunun ilk adımı kurumun kendisinden yazılı teyit almak olmalı.

Offshore swap-free hesaplarla fark 1:10 kaldıraç tavanı ve 50.000 TL minimum teminatta belirginleşiyor: bu, sermaye verimliliğini düşürürken aşırı pozisyon alma riskini de sınırlıyor. Ama spread farkı da hesaba katılmalı. 1.8-2.2 pip bandı, bazı uluslararası kurumların EUR/JPY'de sunduğu 0.2-0.6 pip aralığının belirgin şekilde üzerinde. Yılda 100 standart lot işlem yapan bir hesapta bu fark, dört haneli bir tutara dönüşür.

Makul riskin sınırı

İslami uyumluluk bir ikili değil, bir spektrum. Aynı hesap yapısı bir yatırımcı için kabul edilebilir, diğeri için değil. Sınır, pozisyon taşıma süreniz ve maliyet toleransınızla birlikte çiziliyor.

Right pick for: Gece boyunca pozisyon taşıyan, faiz tahakkukundan kaçınmak isteyen ve yerel düzenleme çerçevesinde kalmayı tercih eden yatırımcılar. 50.000 TL minimum teminatı karşılayabiliyorsanız ve işlem sıklığınız düşükse, 1:10 tavanı sizin için kısıt değil koruma işlevi görür. BIST hissesi ve VİOP tarafına da tek hesaptan erişmek istiyorsanız, çoklu piyasa yapısı pratik bir avantaj sağlıyor. Bu profil için ilk adım, swap-free seçeneğinin yazılı teyidi olmalı.

Wrong pick for: Gün içi sık işlem yapan, spread maliyetine hassas olan ve swap zaten hiç devreye girmeyen traderlar. Bu profil için faizsiz hesap hiçbir şey değiştirmez; tek belirleyici kalem spread olur ve 1.8-2.2 pip bandı bu kategoride rekabetçi değil. Yılda yüzlerce lot çeviren bir hesapta spread farkı, gecelik faizden çok daha büyük bir kalem haline gelir. Bu durumda işlem maliyetini satır satır şeffaf yayınlayan, sıkı denetime tabi uluslararası bir kurumu karşılaştırmaya değer. Karar kriteri dini uyumluluk değil, toplam maliyet olur.

Bir kurumun lisansı sizi dolandırıcılıktan korur, ama helal uyumluluğu garanti etmez. Swap-free etiketi bir başlangıç noktası, varış noktası değil. Yazılı sözleşme, belgeli ücret yapısı ve denetlenebilir düzenleyici çerçeve üçlüsü tamamlanmadan hiçbir iddia test edilebilir hale gelmiyor.